ما ايرانيها در گذشته
عادتهاي بسيار خوب غذايي داشتيم که به مرور بسياري از آنها را فراموش
کردهايم؛ عادتهايي مثل دور هم غذاخوردن، مصرف كمتر گوشتقرمز و خوردن
موادغذايي تازه...
البته برخي عادتهاي غذايي قديميها هم ناسالم بود؛ مثلا علاقهشان به
مصرف غذاهاي چرب و شور در اين مطلب نگاهي مياندازيم به مهمترين عادتهاي
غذايي قديميها و نقد و ارزيابي هريک از اين عادت ها از منظر سلامت.
زود شامخوردن : يكي از عادتهاي خيلي خوب ما در گذشته، زود شامخوردن بود.
مردم بعد از غروب آفتاب شام ميخوردند و فاصله بين شام تا زمان خوابيدن
زياد بود. در اين شرايط هضم غذا به خوبي انجام ميشد و بيماريهايي مانند
گاستريت و ورممعده كمتر بود. متاسفانه اين روزها ديگر فاصله 5/2 ساعت بين
شام و خواب رعايت نميشود و به همين دليل بروز مشکلهاي گوارشي بيشتر شده
است.
مصرف فراوان سبزيخوردن: استفاده از سبزيخوردن، در بسياري از مجالس باب
بود و به تعداد افراد، بشقاب سبزيخوردن وجود داشت. در حالي كه امروز، اين
عادت تا حدي كمرنگ شده و سالاد جاي آن را گرفته است. گرچه مصرف كاهو و
گوجهفرنگي خوب است و هم ميتواند معده را پر كند و هم به فعاليت دستگاه
گوارش كمك ميكند، اما بهتر است مصرف سبزيهايي که حاوي ويتامينهاي بسياري
هستند را هم فراموش نکنيم. امروزه سر برخي ميزها يک سبد سبزيخوردن
ميبينيم اما چقدر خوب است همانطور که براي هر کسي يک ظرف ماست اختصاص
ميدهيم، مثل گذشته يک بشقاب سبزيخوردن هم بگذاريم چون وقتي سبزي را در يک
ظرف بزرگ وسط سفره قرار ميدهيم دست خيلي از افراد به آن نميرسد و از خير
خوردن آن ميگذرند.
مصرف روغنهاي جامد و حيواني: مصرف روغنهاي حيواني و جامد در گذشته
بيشتر بود. روغنهاي جامد دوستدار قلب نيستند اما چون مردم تحرك بيشتري
داشتند و غذاهاي چرب به خوبي متابوليزه ميشدند، کمتر شاهد عوارض آنها
بوديم.
استفاده از موادغذايي تازه: در گذشته مردم سعي ميکردند سبزيها و انواع
گوشت را تازه استفاده کنند اما امروزه همه نوع موادغذايي را فريز يا کنسرو
ميکنند. مساله اينجاست که عمر مواد مفيد غذايي پخته در فريزر نصف ميشود
بنابراين فريزكردن براي استفاده درازمدت، روش مناسبي نيست. اگر سبزيخام
را بتوان 6 ماه در فريزر نگهداري کرد، زمان مناسب براي نگهداشتن سبزيپخته
3 ماه است.
مصرف زياد ميوه به عنوان دسر: ايرانيها هميشه مردم ميوهخوري بودهاند اما
در گذشته ميوه به عنوان دسر شناخته ميشد و افراد در فواصل بين غذا، ميوه
ميخوردند و انواع شيريني و دسرهاي مختلف كمتر مصرف ميشد. متاسفانه امروز
مصرف ميوه کمتر و انواع کيک و شيريني جايگزين آن شده که همگي ما با عوارض
اين دسته از خوراكيها آشنايي داريم.
مصرف زياد نمک: در گذشته شيوه نگهداري برخي موادغذايي مناسب نبود و از نمك
زياد استفاده ميشد. البته اين موضوع بيشتر محدود به قبايل بود و مردم شهر
كمتر موادغذايي را با اين روش نگهداري ميكردند. ارتباط مصرف نمك با افزايش
فشارخون نيز به اثبات رسيده است.
مصرف نوشيدنيهاي سنتي: برخلاف امروز، قديميها نوشابه گازدار نميخوردند و
بيشتر آب، دوغ و انواع شربتهاي سنتي مصرف ميشد. به علاوه شربت سكنجبين،
سركه شيره و ساير عرقيات جايگاه ويژهاي در برنامهغذايي روزانه مردم
داشتند. در حالي كه امروزه نوشابههاي گازدار جزو جداييناپذير سفره?هاي
ايراني هستند و مشكلهاي بسياري بهوجود آوردهاند.
در كنار هم غذاخوردن: در حال حاضر افراد خانواده كمتر دور يك ميز مينشينند
و با هم غذا ميخورند و اين موضوع از نظر رواني تاثير خوبي ندارد. در
گذشته اعضاي خانواده بيشتر وعدهها را در کنار هم ميخوردند و لذت
ميبردند. ضربالمثلي است که ميگويد: «با کسي غذا بخوريد که از مصاحبت با
او لذت ميبريد.» تحقيقات نشان ميدهد هنگامي که از غذاخوردن لذت ميبريم،
هورمونهايي در بدنمان ترشح ميشود که جذب غذا را افزايش ميدهد و استرس را
کم ميکند. سفره غذا، مقدس است. جايي است براي در کنار هم بودن و از
مصاحبت با يکديگر لذتبردن. در ضمن، غذا يک ابزار قوي براي برقراري دوستي
هم است. بزرگترين قراردادهاي سياسي و اقتصادي سر ميز غذا بسته ميشود چون
افراد در شرايطي که غذا ميخورند، حال بهتري دارند و بهتر ميتوانند با
ديگران ارتباط برقرار كنند.
سرخکردن بيش از حد موادغذايي: قديميها موادغذايي را تا سر حد سياهشدن
سرخ ميكردند اما امروز با زيانهاي سوزاندن روغن و سرطانزاشدن آن آشنا
شدهاند.
مصرف کمتر گوشتقرمز: در گذشته مصرف گوشتقرمز كمتر بود و در وعده شام
بيشتر غذاهاي حاضري مصرف ميشد. امروزه متاسفانه ميزان مصرف گوشتقرمز
بالاتر رفته است. مصرف گوشتقرمز براي هيچكس در شرايط عادي ممنوع نيست
بلكه بايد محدوديتي در مصرف آن اعمال شود. البته گوشت سفيد به نوع قرمز آن
ارجحيت دارد و بايد حداقل به نسبت مساوي ميل شود. خيليها تصور ميكنند
خوردن هرچه بيشتر منابع غذايي حاوي آهن، باعث رفع سريعتر كمخوني آنها
ميشود در حالي كه 48 ساعت زمان لازم است تا آهن موجود در حد نياز جذب شود و
بقيه دفع ميشود، بنابراين افرادي كه به اين مادهمعدني بيش از ديگران
نياز دارند، بايد به اين فاصله زماني توجه كنند تا آهن بيشتري مورد استفاده
بدنشان قرار گيرد.
مصرف بيشتر نان: نان در گذشته قوت غالب بود و مردم بيشتر نان و سيبزميني
ميخوردند تا برنج. نان مخصوصا نان سبوسدار، حجم معده را بيشتر ميگرفت و
حس سيري بيشتري به فرد ميداد. امروزه متاسفانه آردها سفيد شده و فرايند
تخمير به خوبي روي نان انجام نميشود بنابراين نانهاي مصرفي مانند گذشته
نيستند.
? آبپز کردن: يکي از روشهاي پختي که در قديم و در حال حاضر همچنان رواج
دارد، آبپزکردن است. بيشتر خورشهاي ما در آب پخته ميشوند. جاانداختن
خورش و حرارت بالا و طولاني به مادهغذايي دادن، عادت چندان خوبي نيست.
البته حرارت طي پخت در آب به اندازه سرخكردن آسيب نميرساند ولي به هر حال
وقتي بيش از حد غذايي را بپزيم حداقل ويتامين C آن از بين ميرود.
